«το κακό νόμισμα διώχνει το καλό»

Το βραβείο Νομπέλ της χρονιάς 2001 το κέρδισε ο καθηγητής George Akerlof, για την εργασία του που αφορούσε την ασύμμετρη πληροφόρηση.

used car salesman


Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Ο καθ. Akerlof υποστηρίζει ότι σε μία τέτοια εμπορική συναλλαγή οι αγοραστές δεν γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση των αυτοκινήτων που αγοράζουν, ενώ οι πωλητές είναι οι μόνοι που ξέρουν την αλήθεια, αλλά δεν έχουν κίνητρο να την αποκαλύψουν. Αυτή η ασύμμετρη πληροφόρηση οδηγεί στην κατάρρευση της αγοράς, επειδή οι αγοραστές δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τα «κακά» (λεμόνια, κατά την αμερικανική ορολογία) από τα «καλά» αυτοκίνητα, και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν μόνο μια μέση τιμή.
Ετσι όμως οι πωλητές με τη σειρά τους έχουν μεγαλύτερο κέρδος αν προσφέρουν χειρότερης ποιότητας αυτοκίνητα, αφού ακόμα κι αν προσφέρουν καλύτερα, πάλι
την ίδια τιμή θα επιτύχουν. Με αυτόν τον τρόπο η ποιότητα των αυτοκινήτων συνεχώς υποβαθμίζεται, η αγορά καταρρέει επειδή δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη.
Στην ίδια εργασία ο Ακερλοφ προσεγγίζει και το κόστος της ανεντιμότητας. Η κυριαρχία όσων προσφέρουν κατώτερα προϊόντα εξαφανίζει τους έντιμους πωλητές. Πιθανότατα υπάρχουν αγοραστές προϊόντων καλής ποιότητας, όπως και πωλητές τέτοιων προϊόντων στην ανάλογη τιμή, ωστόσο η παρουσία εκείνων που διαθέτουν κακά προϊόντα ως καλής ποιότητας εξαφανίζει τους καλούς πωλητές. Το κόστος της ανεντιμότητας δεν είναι μόνον η απάτη που έχουν υποστεί οι αγοραστές, αλλά και οι απώλειες από την εξαφάνιση των τίμιων.

this is where ideas connect!


Αν τώρα αυτό το σχήμα το μεταφέρουμε στην σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, καταλαβαίνουμε πως υποβαθμίζεται γύρω μας η πραγματικότητα και πώς υποβαθμίζεται παράλληλα και η ποιότητα του πολιτικού προσωπικού. Πόσες φορές δεν έχετε αισθανθεί ότι εξαπατηθήκατε από τις ψευδείς υποσχέσεις πολιτικών και πόσες φορές δεν έχετε σκεφτεί πώς αυτοί που μένουν να ασχοληθούν με την πολιτική δεν είναι τελικά οι καλύτεροι, οι πιο αξιόλογοι (τα «καλά λεμόνια»), αλλά μάλλον οι ανέντιμοι, το «κακό νόμισμα που διώχνει το καλό»! Αλλά έτσι κι αλλιώς αυτό το ξέραμε από την εποχή του Αριστοφάνη!

Υ.Γ. Προφητικό μοιάζει από τον ίδιο συγγραφέα (τον George Akerlof) και το «Looting», έργο του 1993.
Επεξεργασία και διασκευή άρθρου του Σεραφείμ Κωνσταντινίδη από την Οικονομική Καθημερινή, 2/3/2013

Ελευθερία ή Ησυχία?

Το ντοκιμαντέρ Catastroika εξετάζει το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων της δημόσιας περιουσίας, η οποία προωθείται τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε συνδυασμό με την κρίση χρέους προωθείται η ιδέα της πώλησης σε ιδιώτες μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα η ΔΕΗ, οι υπηρεσίες ύδρευσης κτλ. Οπότε το μεγάλο ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε είναι σε ποιον θέλουμε να ανήκει η δημόσια περιουσία, ποιος θέλουμε να τη διαχειρίζεται; Υπάρχει η δυνατότητα μίας άλλης πορείας πέρα από αυτή που σήμερα φαίνεται να κυριαρχεί;

Shadow cities and «System D»

Στα Γαλλικά η λέξη debrouillard δηλώνει τον καπάτσο άνθρωπο, εκείνον που καταφέρνει να επιβιώσει με την πονηριά και τη θέλησή του. Αυτή τη λέξη ο Robert Neuwirth χρησιμοποίησε, για να ονομάσει την «παράνομη» οικονομική δραστηριότητα (L’ economie de la debrouillardise ή System D), η οποία λαμβάνει χώρα εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης. Αυτό συμβαίνει ως ένα σημείο δικαιολογημένα, αφού η ίδια -η κυβέρνηση- δεν προσφέρει και πάρα πολλά σε αυτούς τους ανθρώπους. Σκεφτείτε για παράδειγμα τους ανθρώπους στις παραγκουπόλεις και το πόσο τα έσοδα του κράτους (φορολογία) χρησιμοποιούνται με τρόπους που να επηρεάζουν προς το καλύτερο τη ζωή τους. Η οικονομία του debrouillardise λοιπόν μπορεί να αποτελέσει έναν ζωτικής σημασίας παράγοντα για την κυκλοφορία του χρήματος, μοχλό για την ανάπτυξη της οικονομίας. Αν παρακολουθήσετε το βίντεο (World black market booms), θα καταλάβετε πως τα μεγέθη δεν είναι καθόλου αμελητέα.

the sting!

Κόλπα, απάτες όλα είναι μέρος του παιχνιδιού… Διαβάστε τώρα πώς το «κάνουν» οι τραπεζίτες! (πατήστε εδώ για το κατατοπιστικό άρθρο του Γ. Βαρουφάκη.)

«there are known knowns…»

Τhere are known knowns; there are things we know we know.
We also know there are known unknowns; that is to say we know there are some things we do not know. But there are also unknown unknowns – there are things we do not know we don’t know.” —Former United States Secretary of Defense Donald Rumsfeld (Υπάρχουν γνωστά γνωστά. Πράγματα που ξέρουμε πως τα ξέρουμε. Υπάρχουν γνωστά άγνωστα. Πράγματα που ξέρουμε ότι δεν τα ξέρουμε. Υπάρχουν, όμως, και άγνωστα άγνωστα. Πράγματα που δεν ξέρουμε ότι δεν τα ξέρουμε».) Έχει δίκιο η Joan Jett να διαμαρτύρεται; Δικαιολογημένα, αν θεωρήσουμε πως στόχος ήταν η συσκότιση και η σταδιακή αφαίρεση των δικαιωμάτων μας. Αν και νομίζω πως αυτό που περιγράφει ο πρώην υπουργός των Η.Π.Α. είναι η πολυπλοκότητα των πραγμάτων, ώστε να απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή κάθε προσπάθεια χειρισμού τους. Αν σκεφτείτε πώς αποφασίζει ένας σκακιστής τις κινήσεις του, θα καταλάβετε τι εννοώ. Ξεκινώντας το παιχνίδι στον περιορισμένο χώρο των 64 τετραγώνων και με 32 κομμάτια ο καθένας από τους δύο παίκτες χρειάζεται να αποφασίσει έχοντας μπροστά του 10 εις την 120 πιθανές κινήσεις. (Αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να γράψω ένα νούμερο με 120 μηδενικά!) Τώρα, αν αυτό σας φαίνεται περίπλοκο, φανταστείτε πόσο πιο δύσκολο γίνεται όταν έχεις να κάνεις με ένα μη καθορισμένο περιβάλλον, με εκατομμύρια ανθρώπους που αλληλεπιδρούν ο ένας με τον άλλο και χιλιάδες προϊόντα! Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αντιληφθούμε το πόσο περιορισμένη είναι η αντιληπτική μας ικανότητα και να κινηθούμε με προσοχή και έλεγχο των πιθανοτήτων που ανοίγονται κάθε φορά μπροστά μας. Κάθε φορά που αποφασίζουμε να ενεργήσουμε με διαφορετικό τρόπο αυξάνονται και οι πιθανότητες ενός μεγάλου σφάλματος, ακόμα και μίας καταστροφής σε κάθε επίπεδο. (σκεφτείτε μόνο την οικονομική κρίση που απειλεί με παγκόσμια ύφεση)

Βιομηχανική επανάσταση & οικονομικός φιλελευθερισμός

Έργο του Hendrik van Schuylenburgh, 1665, που απεικονίζει το χώρο που είχε καταλάβει η Ολλανδική εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών. Η τελευταία ιδρύθηκε το 1602 ως απάντηση στην αντίστοιχη εταιρεία βρετανικών συμφερόντων, η οποία είχε ιδρυθεί την 31 Δεκεμβρίου του 1600. Οι εν λόγω εταιρείες είναι το μέσο που χρησιμοποίησε η Ευρώπη, προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντά της στο χώρο της Ανατολής, ενώ παρουσιάζουν ενδιαφέρον εξαιτίας της εταιρικής φύσης που προτιμήθηκε.
Πρόκειται για εταιρείες «περιορισμένης ευθύνης» που σημαίνει πως όσοι επενδύουν σε αυτές κερδίζουν ή χάνουν μόνο μέχρι του ποσού της συμμετοχής τους. (τις μετοχές δηλ. που κατέχουν). Ωστόσο ο τρόπος αυτός δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένος στην Ευρώπη, καθώς οι επιχειρηματίες που αναλάμβαναν ένα τέτοιο ρίσκο, ρίσκαραν τα πάντα. (απεριόριστη ευθύνη). Έχει μάλιστα ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε το εξής παράδοξο: ο Άνταμ Σμιθ, ως γνήσιος εισηγητής του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς ήταν αντίθετος στην δημιουργία τέτοιων εταιρειών, γιατί πίστευε υπερβολικά στην επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος, με άλλα λόγια πως οι διαχειριστές αυτών των εταιρειών από τη στιγμή που δεν έχουν να κάνουν με δικά τους χρήματα, δεν θα δίνουν τη δέουσα επαγρύπνηση και προσοχή. Αντίθετα ο Karl Marx κατανοούσε τη σημασία τους, καθώς «έβλεπε» πως η έλευση των μεγάλων βιομηχανιών του σιδηροδρόμου, του χάλυβα, των χημικών απαιτούσε τη δημιουργία τέτοιου τύπου επιχειρήσεων, γιατί ελάχιστοι άνθρωποι διέθεταν τα κεφάλαια για να ιδρύσουν μία τέτοια επιχείρηση, μία χαλυβουργία ή ένα σιδηροδρομικό δίκτυο. Όπως και να έχει στα τέλη του 19ου αι. η συνταγή των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης ήταν η λύση που επιτάχυνε τη συγκέντρωση κεφαλαίων, επέτρεψε την τεχνολογική πρόοδο, τη στιγμή μάλιστα που ο κίνδυνος που αναλάμβανε ο καθένας χωριστά ήταν σχετικά περιορισμένος. Στο τιμόνι τέτοιων μεγάλων εταιρειών περιορισμένης ευθύνης βρέθηκαν χαρισματικές προσωπικότητες, όπως ο Henry Ford, o Thomas Edison και ο Andrew Carnegie. Στο πρόσωπό τους βλέπουμε τον επιτυχημένο συνδυασμό του ιδιοκτήτη μεγάλου μέρους της εταιρείας και παράλληλα του διαχειριστή, του ανθρώπου δηλ. που ήταν πρόθυμος να αναλάβει ριψοκίνδυνες αποφάσεις.

catastroika

«Καταστρόικα«: η πρώτη σκέψη είναι πως πρόκειται για κάτι ανάμεσα στην καταστροφή και την τρόικα, ωστόσο ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά την εποχή του Γιέλτσιν, ο οποίος προχώρησε στην ιδιωτικοποίηση όλης της δημόσιας περιουσίας της Ρωσίας σε ομάδες οικονομικών συμφερόντων, ντόπιους δηλ. ή ξένους επιχειρηματίες. Οι συνέπειες είναι γνωστές, καθώς η χώρα οδηγήθηκε σε οικονομική, κοινωνική και πολιτική εξαθλίωση. Αυτός είναι και ο τίτλος του νέου εγχειρήματος της ομάδας που παρουσίασε πριν λίγα χρόνια το επιτυχημένο debtocracy.

CATASTROIKA greek teaser trailer from ThePressProject on Vimeo.

Ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος χρηματοδότησης της όλης προσπάθειας, καθώς στηρίζεται σε ένα βαθμό σε χρήματα που οι πολίτες είναι διατεθειμένοι να δαπανήσουν για την παραγωγή και ως αμοιβή των δημοσιογράφων.

Real Economy vs Hyper-Financialization 0-1!

«Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα παραγωγής ανισότητας, που πριν από μερικά χρόνια έφτασε να κατέχει ως πλασματικό διαθέσιμο -επειδή δεν πρόκειται για πραγματικά χρήματα αλλά για την ιδέα της αξίας τους- 630 τρισ. δολάρια τη στιγμή που το παγκόσμιο ΑΕΠ, δηλαδή το εισόδημα όλων των χωρών του κόσμου, δεν ξεπερνούσε τα 54 τρισ. δολάρια.

Ακόμη και οι τραπεζίτες ξέρουν ότι αυτό το ποσό είναι ελαφρώς μεγάλο. Κι άρχισαν να ανησυχούν επειδή δεν έχει υλικό αντίκρισμα και έτσι ήθελαν να έχουν πραγματικά περιουσιακά στοιχεία και άρχισαν τις επενδύσεις σε ακίνητα και γη.

Με αποτέλεσμα το 2006, με τη μέθοδο των υποθηκών, έβαλαν στο χέρι τα σπίτια τού 30% των αμερικάνικων νοικοκυριών που δεν είχαν δικό τους σπίτι. Η κρίση είναι μια εσωτερική συνθήκη στο χρηματοοικονομικό σύστημα. Τώρα αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα χρήματα των φορολογουμένων και αυτό είναι το τελευταίο που απέμεινε, είναι σαν να ξύνουν τον πάτο του βαρελιού. Για μένα και για σένα για τις χώρες μας αυτά είναι ο πλούτος του λαού. Και επιτέθηκαν και σε αυτόν.

– Τι θα ακολουθήσει;

Απόσπασμα από ομιλία της καθηγήτριας Saskia Sassen στην Ελευθεροτυπία (5 Νοε 2011)

Για όποιον ενδιαφέρεται λίγο περισσότερο μπορεί να παρακολουθήσει και τις ακόλουθες σκέψεις



Υπάρχει κάποια λύση; Επιστροφή στο χώρο της πραγματικής οικονομίας, με άλλα λόγια definancialize!