Η Ευρώπη συναντά την Αμερική

Τα ταξίδια του Χ. Κολόμβου ανοίγουν το δρόμο για την επέκταση της Ευρώπης προς το «Νέο» Κόσμο. Αυτό που ονομάζουμε «Μεσαίωνα» έχει τελειώσει και η Ευρώπη μπαίνει σε μια φάση συγκρούσεων ανάμεσα στις μεγάλες μοναρχίες: Ισπανία, Πορτογαλία, Αγγλία, Γαλλία. Παράλληλα, έχουμε εξελίξεις στις θαλάσσιες μεταφορές, ενώ και η επανάσταση στις επιστήμες είναι προ των πυλών. Η έκρηξη φυσικά θα έρθει σε λίγο με ό,τι είναι γνωστό ως «Αναγέννηση».
Έχει όμως ενδιαφέρον να δούμε πώς αντιμετώπισαν οι ευρωπαίοι τον «νέο κόσμο» και τους κατοίκους του.

1. Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ
Πρόκειται για τη διάσημη γκραβούρα «America,» ca. 1575 από τον Theodor Galle (1571–1633), η οποία ακολουθεί ένα σχέδιο του Jan van der Straet (Stradanus, 1523-1604).
Στην εικόνα ο Αμέρικο Βεσπούτσι, η δεσπόζουσα αρσενική φιγούρα, ως «Ευρώπη», στέκεται ευθυτενής με τα πόδια του στυλωμένα γερά σε σταθερό έδαφος. Τον περιβάλλουν τα εμβλήματα της εξουσίας: α) η σημαία της Ισπανίας με το σταυρό στην κορυφή της, β) στο αριστερό του χέρι ο αστρολάβος, το προϊόν της δυτικής γνώσης και πίσω του γ)τα ιστιοφόρα. Είναι μια εικόνα που δημιουργεί την αίσθηση της κυριαρχίας. Από την άλλη η «νέα» ήπειρος παρουσιάζεται αλληγορικά ως γυναίκα, εδώ μάλιστα γυμνή. Περιβάλλεται από ένα εξωτικό τοπίο με περίεργα ζώα και πάνω από όλα, στο βάθος, μια γιορτή κανιβάλων. βλ. Hulme P. Colonial encounters: Europe and the native Caribbean 1492-1797, London, Methuen 1986.

2. Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Έργο του Th. de Bry, 1590. Στην γκραβούρα αυτή αναπαριστάται η άφιξη του Χ. Κολόμβου στα νησιά Μπαχάμες στις 12 Οκτωβρίου 1492. Ο Κολόμβος ακόμα και μέχρι τη στιγμή του θανάτου του δεν είχε αντιληφθεί τι είχε ανακαλύψει. Ήταν βαθιά πεπεισμένος πως είχε φτάσει στις Ινδίες, ακολουθώντας το δρόμο προς τη Δύση!
Εδώ ο Theodor de Bry τον αναπαριστά σε μια πόζα αντίστοιχη με αυτή του Βεσπούτσι (δες προηγούμενη γκραβούρα). Ενδιαφέρον έχουν:α) τα πλοία του Κολόμβου (οι καραβέλες Nina, Pinta και Santa Maria), β) οι σύντροφοι του, οι οποίοι αμέσως υψώνουν ένα σταυρό, σύμβολο της διάθεσης διάδοσης του Χριστιανισμού. γ) Οι ιθαγενείς, οι οποίοι έρχονται προσφέροντας δώρα σε μια κίνηση θερμής υποδοχής ή έστω εξευμενισμού. Αν δώσει κανείς προσοχή, θα δει πως φέρνουν πολλά χρυσά αντικείμενα και πετράδια, στοιχεία που αναζητούσαν οι Ευρωπαίοι και που υπήρχαν άφθονα στην περιοχή.

3. «1682 The founding of Pennsylvania» Η ίδρυση της Πεννσυλβάνια είναι ένα έργο του Benjamin West και αναπαριστά την υπογραφή συνθήκης ανάμεσα στον William Penn και τους Ινδιάνους. Ο τελευταίος απευθυνόμενος στους αυτόχθονες κατοίκους της Αμερικής είχε δηλώσει: «Στόχος μου είναι να ρυθμίσω έτσι όλα τα πράγματα, ώστε να μπορέσουμε να ζήσουμε όλοι με ειρήνη και αγάπη». Ο πίνακας έχει δημιουργηθεί το 1771-2 κατ’ απαίτηση του Thomas Penn, γιου του W. Penn. O T. Penn σταδιακά απομακρύνθηκε από τις ιδέες του πατέρα του για συνύπαρξη. Εγκατέλειψε την κοινωνία των Κουακέρων και ακολούθησε την Αγγλικανική Εκκλησία. Ενδιαφέρθηκε κυρίως για τη δική του οικονομική ευμάρεια, με αποτέλεσμα οι σχέσεις με τους ιθαγενείς κατοίκους της περιοχής να γίνουν δυσκολότερες.

4. Επειδή όμως μας αρέσει και το σινεμά, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και αρκετές ταινίες με θέμα την αμερικάνικη ήπειρο. Μια μικρή λίστα είναι η εξής:
Apocalypto
The Mission
1492 The conquest of paradise
The new world
A man called horse
Dances with wolves
Last of the Mohicans