Αθεΐα, Αγνωστικισμός, Πίστη

Υπάρχει άραγε ο Θεός; Αυτό είναι ένα καίριο ερώτημα που πιθανόν να έχει απασχολήσει κάποιους από εμάς, ειδικά αυτές τις ημέρες με την προσμονή της ανάστασης του Κυρίου. Εφόσον αποδεχόμαστε την ύπαρξη του Θεού και η δική μας ύπαρξη αποκτά νόημα, ενώ μπορούμε παράλληλα να ελπίζουμε σε αυτό που ονομάζεται αιώνια ζωή. Το ερώτημα φυσικά απασχόλησε και τους φιλοσόφους και κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί αρκετά επιχειρήματα υπέρ της μίας ή της άλλης θέσης. Τα πιο χαρακτηριστικά εξ αυτών είναι:
1. Το τελολογικό επιχείρημα: το επιχείρημα βασίζεται στην έννοια του σκοπού (τέλος=σκοπός στα Α.Ε.) και δηλώνει πως αρκεί να ρίξουμε μια ματιά γύρω μας για να καταλάβουμε πως όλα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του Θεού. Όλα στη φύση έχουν ένα σκοπό και είναι άριστα προσαρμοσμένα στη λειτουργία που εκτελούν. Αυτός ακριβώς ο σχεδιασμός που κρύβεται πίσω από καθετί στη φύση αποδεικνύει και την ύπαρξη του Θεού.
2. Το επιχείρημα του Αρχικού Αιτίου: καθετί που βλέπουμε σ’ αυτόν τον κόσμο έχει μιαν αιτία, κι όσο προχωράμε προς τα πίσω στην αλυσίδα των αιτιών πρέπει να φτάσουμε σε κάποιο πρώτο Αίτιο. Σε αυτό το πρώτο Αίτιο αποδίδουμε το όνομα του Θεού.
3. Το οντολογικό επιχείρημα: ο Θεός είναι το τελειότερο ον που μπορεί ο ανθρώπινος νους να συλλάβει. Μια από τις εκφάνσεις αυτής της τελειότητας είναι και η ύπαρξη. Δεν θα μπορούσε με άλλα λόγια να μιλάμε για τελειότητα δίχως την ύπαρξη.

Και τα τρία επιχειρήματα έχουν δεχθεί κατά καιρούς επιθέσεις και, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς, υπάρχουν αρκετές αντιρρήσεις. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα που υπάρχει για τους Θεϊστές είναι το λεγόμενο «πρόβλημα του κακού» ή της θεοδικίας. Το κακό υπάρχει γύρω μας και προκαλεί την ανθρώπινη δυστυχία. Αν δει κανείς την έκταση που έχει λάβει, είναι δύσκολο να δεχτεί κανείς την εικόνα ενός παντογνώστη, παντοδύναμου και πανάγαθου Θεού.

Πώς μπορεί κάποιος να τοποθετηθεί απέναντι σε αυτό τον κυκεώνα σκέψεων και ιδεών. Μπορεί φυσικά να ακολουθήσει τις τρεις πιο ξεκάθαρες θέσεις που υπάρχουν και στον τίτλο της ανάρτησης: Αθεΐα, αγνωστικισμός, πίστη. Υπάρχουν κι άλλες:
1. «Pascal’s Wager or Pascal’s gamble» (το στοίχημα του Πασκάλ) σύμφωνα με το οποίο, ακόμα και αν δεν μπορούμε να αποδείξουμε την ύπαρξη του Θεού, το καλύτερο που έχει να κάνει ο άνθρωπος είναι να «παίξει» στην πεποίθηση ότι ο Θεός υπάρχει. Γιατί έτσι έχουμε να κερδίσουμε περισσότερα, τη στιγμή μάλιστα που ελαχιστοποιούμε τους κινδύνους!
2. Μια άλλη απάντηση είναι αυτή του «αντι-ρεαλισμού», όπως εκφράζεται από τον Don Cupitt. Στα κείμενα του περιγράφει τον εαυτό του ως έναν αντι-ρεαλιστή χριστιανό, με την έννοια ότι ακολουθεί, ασπάζεται τις πρακτικές και τις ηθικές αξίες του χριστιανισμού, αλλά δεν πιστεύει στην ρεαλιστική ύπαρξη μιας οντότητας όπως ο Θεός ή ο Χριστός.

Είδαμε μια πληθώρα θεωρητικών κατασκευών για την ύπαρξη ή μη ύπαρξη του Θεού. Τελευταία έχει κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο μια παραγωγή με τον τίτλο «Zeitgeist» Ένα τμήμα αυτής της παραγωγής αναφέρεται και στη Θρησκεἰα.
Το ζήτημα φυσικά είναι ακανθώδες και είναι πολύ εύκολο να υπάρξουν παρεξηγήσεις, επικρίσεις κ.ο.κ. Τελικά ο καθένας από εμάς καλείται να απαντήσει και να κρίνει πού θα τοποθετηθεί.
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση σε όλους!

Advertisements