student, learner and teacher

Advertisements

Η σχέση μας με την (εκπαιδευτική) τεχνολογία

Α. Οι Λουδίτες
Στις αρχές του 19ου αι. οι μηχανικές εφευρέσεις οδήγησαν στην αντικατάσταση των χειροκίνητων αργαλειών από υδραυλικούς ή ηλεκτροκίνητους.Τότε ήταν που ο Ned Ludd και οι υποστηρικτές του οργάνωσαν ένα κίνημα λαϊκής εξέγερσης, με στόχο τον περιορισμό ή ακόμα και την απομάκρυνση των μηχανών, προκειμένου να μην χαθούν θέσεις εργασίας. Η προσπάθεια αυτή δεν είχε θετική εξέλιξη για τον ίδιο και όσους τον ακολούθησαν, αφού συνελήφθησαν, δικάστηκαν και κατέληξαν στην αγχόνη. B. Νεο-Λουδίτες Η ιδέα της αντίστασης δεν έπαψε να υπάρχει. Αντίθετα, το κίνημα πήρε νέα μορφή και οι υποστηρικτές του θεωρούν πως: «The industrial revolution and its consequences have been a disaster for the human race. They have greatly increased the life-expectancy of those of us who live in ‘advanced’ countries, but they have destabilized society, have made life unfulfilled, have subjected human beings to indignities, have led to psychological suffering (in the Third World to physical suffering as well) and have inflicted severe damage on the natural world.» απόσπασμα από το μανιφέστο του «Ted» Kaczynski
Τεχνολογία και εκπαίδευση Άραγε στο χώρο της εκπαίδευσης χρειάζεται να νιώθουμε κάποιου είδους απειλή από τη χρήση των νέων τεχνολογιών; Η δική μου απάντηση είναι πως όχι, αν και δεν λείπουν τα προβλήματα, τα οποία έχουν να κάνουν είτε με δικές μας αδυναμίες, ανασφάλειες, είτε με λειτουργικές πραγματικές αδυναμίες. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε (απόλυτα) εξοικειωμένοι με τις τεχνολογίες αυτές και κατά συνέπεια τις προσεγγίζουμε με μεγάλη επιφύλαξη. Είναι λογικό να φοβόμαστε να προχωρήσουμε στη χρήση τους, αφού δεν εμπιστευόμαστε τις ικανότητές μας. Είναι φυσικό επίσης να μην θέλουμε να φανούν οι αδυναμίες μας ή μπορεί και να φοβόμαστε το να υποπέσουμε σε λάθη κατά τη χρήση των νέων αυτών δυνατοτήτων. Πόσες φορές πάλι δεν μας καταλαμβάνει δέος με τη σκέψη «πόσα πράγματα μπορούν να κάνουν οι μαθητές μας», σε σύγκριση με το πόσο λίγα μπορούμε εμείς! Φαντάζει τότε δύσκολο και το να προσπαθήσουμε να μάθουμε, αφού όλα είναι τόσο πολύπλοκα! Αν σε αυτά προσθέσουμε το γεγονός πως η χρήση των νέων τεχνολογιών αυτόματα αναιρεί τη θέση κύρους που επιφυλάσσουμε για τον εαυτό μας, το μόνο λογικά αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι να μην υπάρχει καμία περίπτωση χρήσης των νέων τεχνολογιών. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να υπάρξει εξέλιξη, δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτό που τελευταία ονομάζεται «δια βίου μάθηση».
Φυσικά, πέρα από τις υποκειμενικές δυσκολίες, υπάρχουν και τα αντικειμενικά, κατά κάποιο τρόπο, προβλήματα. Για παράδειγμα, και το βιώσαμε όλοι όσοι θελήσαμε να εφαρμόσουμε κάποιο σενάριο με τη χρήση νέων τεχνολογιών στην τάξη, αυτό απαιτεί περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι μια παραδοσιακή διδασκαλία, πράγμα που δεν συμβαδίζει με τη δομή των υπαρχόντων προγραμμάτων διδασκαλίας. Γεγονός επίσης είναι ότι δεν υπάρχει πάντα εύκολη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες. Δεν χρειάζεται να επεκταθώ πολύ εδώ, αναφέρομαι στις δυσκολίες στην πρόσβαση του εργαστηρίου πληροφορικής, στις δυσλειτουργίες μέσα στο ίδιο το εργαστήριο, στην αδυναμία ακόμα (γρήγορης) σύνδεσης στο διαδίκτυο κ.λ.π.
Όλα αυτά είναι προβλήματα που από εδώ και πέρα θα καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Η τεχνολογία δεν πρόκειται να φύγει, επομένως, αν δεν αποφασίσουμε να ακολουθήσουμε μια γραμμή άρνησης, θα χρειαστεί να κατανοήσουμε τι μπορεί να μας προσφέρει και να μάθουμε πώς θα την αξιοποιήσουμε καλύτερα στην τάξη του 21ου αιώνα. Θα χρειαστεί να ξεκινήσουμε από τα απλά· από πράγματα που σίγουρα μπορούμε να επιτύχουμε, να ασκηθούμε αρκετά πάνω σε αυτά, ώστε να αποκτήσουμε την ασφάλεια που χρειάζεται για να κάνουμε μεγαλύτερα και πιο τολμηρά βήματα στη συνέχεια. Θα χρειαστεί να ξεπεράσουμε τις φοβίες μας, ίσως και να λειτουργήσουμε έξω από τη λεγόμενη ζώνη ασφάλειας του καθενός, προκειμένου να κατευθύνουμε σωστά και τους μαθητές μας. Μπορεί οι περισσότεροι από αυτούς να χρησιμοποιούν επί ώρες σελίδες κοινωνικής δικτύωσης (βλ. facebook, twitter κτλ.) αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι γνωρίζουν τους κινδύνους ή τι ακριβώς μπορούν να πετύχουν μέσα από ένα τέτοιο μέσο. Σε μια προηγούμενη ανάρτησή μου είχα αναφερθεί στο θέμα του προσωπικού δικτύου εξέλιξης (Personal Learning Network)· είναι δική μας ευθύνη να «χτίσουμε» ένα τέτοιο δίκτυο σε προσωπικό επίπεδο και να κατευθύνουμε και άλλους προς αυτή την κατεύθυνση. Χρειάζεται να λειτουργήσουμε λοιπόν με τρόπο δυναμικό, διερευνητικό, να αναπτύξουμε ένα συνεργατικό προφίλ είτε έχει να κάνει με συναδέλφους, είτε ακόμα και με μαθητές, αφού μπορούμε να μάθουμε από όλους.

Endings and beginnings

Χθες αποφάσισα να εγγραφώ στο twitter. Ένας από τους ανθρώπους που «ακολούθησα’ ήταν ο Tom Altepeter. Είναι μάλιστα και ο πρώτος που με «ακολουθεί» -φαντάζομαι για λόγους ευγένειας-. Σήμερα πάντως μπαίνοντας στο blog που διατηρεί είδα την ανάρτηση του και νομίζω ότι εμπεριέχει σκέψεις που αρκετοί από εμάς κάνουμε με το τέλος μιας ακόμη σχολικής χρονιάς.

Το λες και ρομαντικό! – Κίνητρα 2

Η κριτική που ασκείται για την αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης αφορά από τη μία μεριά τους δασκάλους (αλλά γι’ αυτό θα κάνουμε λόγο μια άλλη φορά) και από την άλλη τους μαθητές. Έτσι, πολλές φορές ακούμε για μαθητές οι οποίοι δεν έχουν κίνητρο-διάθεση να μάθουν. Για να λύσουμε το πρόβλημα συνήθως επιλέγουμε μια σειρά από εξωτερικά κίνητρα, όπως βραβεία, βαθμούς, προνόμια, υποτροφίες, χρήματα, ίσως και τιμωρίες, στοιχεία δηλ. που δεν έχουν καμία σχέση με το εκπαιδευτικό έργο αυτό καθ’ αυτό των παιδιών, αλλά που σε αρκετές περιπτώσεις φέρνουν αποτελέσματα.
Πριν προχωρήσω, αφιερώστε ένα λεπτό στο παρακάτω βίντεο:
«Just having fun»

Είναι δύσκολο να βρεις ένα παιδί που δεν είναι γεμάτο περιέργεια, ώστε να κάνει πράγματα που δεν έκανε μέχρι χθες. Καθημερινά ανακαλύπτουν τον κόσμο και κάθε νέα ανακάλυψη είναι πηγή χαράς και απόλαυσης. Το πιθανότερο είναι πως εμείς μάλλον δεν είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε την ατελείωτη ενέργεια που τα χαρακτηρίζει.
Ίσως όμως το πρόβλημα να έχει να κάνει και με την ηλικία, καθώς όσο μεγαλώνουμε αυτή η «περιέργεια» να εξαφανίζεται, ίσως να φθίνει, ώστε όλα στο τέλος να καταλήγουν να είναι δουλειά. Μπορεί να είναι και έτσι, αν και δεν είμαι καθόλου σίγουρος, αρκεί να σκεφτώ όλες τις ανησυχίες της εφηβικής ηλικίας. Μπορεί ένας μαθητής όσο βρίσκεται εντός του σχολείου να εμφανίζει το αδιάφορο προσωπείο του και μόλις βρεθεί στους δρόμους της πόλης να είναι γεμάτος ζωή; Φυσικά και μπορεί, αφού προφανώς υπάρχει μια διάσταση ανάμεσα σε αυτό που κανονικά θα έπρεπε να είναι ένα.
Αν τώρα κάποιος επιμείνει στη χρήση «εξωτερικών» ερεθισμάτων (χρήματα, βαθμούς, προνόμια) αντί της πραγματικής ευχαρίστησης, είναι πιθανό να επιφέρει ακόμα χειρότερα αποτελέσματα, από την άποψη ότι η χαρά έχει μετατραπεί σε δουλειά-εργασία, ενώ παράλληλα μέσα τους μειωμένες είναι οι φιλοδοξίες, με τη λογική ότι οι επιλογές που κάθε φορά θα κάνουν, θα είναι απολύτως προσαρμοσμένες στους όρους της δικής μας «επιτυχίας». Ασφαλείς δηλ. σχετικά επιλογές, κάτι που είδαν πως «δουλεύει» και τίποτε το καινοτόμο.