Αναγεννησιακή εικονοποιία και αρχαία Ελλάδα

Στη γέννηση της Αφροδίτης, ένα έργο του Σάντρο Μποτιτσέλι, βλέπουμε τη «συνάντηση» του αρχαιοελληνικού μύθου για τη γέννηση της Αφροδίτης με το χριστιανικό μυστήριο της βάπτισης. Η Αφροδίτη στο κέντρο αντιπροσωπεύει την ψυχή. Η αθώα στάση της παραπέμπει στην απλότητα και στην αγνότητα, δύο αναγκαίες ιδιότητες για την άνοδο στον πνευματικό κόσμο. Οι άνεμοι, οι οποίοι αναπαριστώνται γυμνοί και καθηλωμένοι σε μια φιλήδονη στάση, αντιπροσωπεύουν τον αισθησιακό έρωτα, το πάθος, την ορμή του έρωτα. Στα δεξιά, η νύμφη Ώρα, ντυμένη βαριά, προσπαθεί να καλύψει τη γύμνια της Αφροδίτης με ένα μανδύα, το σύμβολο του πνευματικού έρωτα. Αυτό δηλ. που κυριαρχεί στην εικόνα είναι η συνύπαρξη του πνευματικού με τον αισθησιακό έρωτα. Αυτές οι δύο αντίθετες δυνάμεις συμπληρώνουν η μία την άλλη και τα λουλούδια που είναι σκορπισμένα στον αέρα συμβολίζουν την ανάγκη συνύπαρξης και τη γονιμότητα και των δύο θέσεων.
Πάνω στο ίδιο θέμα δες επίσης τον πίνακα του Τιτιανού, Έρωτας ιερός και έρωτας κοσμικός (1515).

Η πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453 έδωσε μεγάλη ώθηση στη μελέτη των αρχαίων κειμένων στην Ιταλία. Μεγάλο ενθουσιασμό προκάλεσε μια ομάδα συγγραμμάτων στα οποία δόθηκε το όνομα «corpus hermeticum«. Αυτά αποδίδονταν στον Ερμή Τρισμέγιστο. Είναι εντυπωσιακό πως ακόμα και ο Μαρσίλιο Φιτσίνο εγκατέλειψε τα έργα του Πλάτωνα με τα οποία καταπιανόταν εκείνη τη στιγμή, για να αφοσιωθεί στα έργα του Ερμή τρισμεγίστου. Βέβαια, αργότερα αποκαλύφθηκε πως οι συγγραφείς των ερμητικών κειμένων δεν ήταν ούτε ο θρακιώτης ποιητής Ορφέας (ορφισμός), ούτε ο αιγύπτιος σοφός Θώθ, αλλά άγνωστοι παγανιστές συγγραφείς του 2ου-3ου αι. μ.Χ.

Ο Κέπλερ υποστήριξε πως ο αριθμός και η διάσταση των πλανητικών σφαιρών μπορούν να εξηγηθούν καταφεύγοντας στα πέντε πλατωνικά στερεά. Το καθένα από αυτά μπορεί να είναι εγγεγραμμένο και να περιβάλλεται από μια σφαίρα. Μέσα στην εξώτατη σφαίρα (του Κρόνου) είναι εγγεγραμμένο ένα εξάεδρο (κύβος) που με τη σειρά του περιλαμβάνει τη σφαίρα του Ερμή, η οποία με τη σειρά της είναι εγγεγραμμένη σε ένα τετράεδρο που αντιστοιχεί στον Άρη και ούτω καθεξής με τις άλλες σφαίρες.

Advertisements

One comment on “Αναγεννησιακή εικονοποιία και αρχαία Ελλάδα

  1. Μια που υπάρχει αρκετή φιλοσοφική διάθεση, ας σχολιάσω κι εγώ στο αντίστοιχο πνεύμα. Η Αφροδίτη, όπως εξάλλου και όλοι οι αρχαίοι θεοί δεν χαρακτηρίζονταν από μια και μόνη ποιότητα και για το λόγο αυτό συχνά φέρουν διακριτά επίθετα. Η Αφροδίτη λοιπόν, εκτός από Κύπρις, Παφία, Ποντία ή Ευπλοία,χαρακτηρίζεται και ως Πάνδημος ή Ουρανία. Aπό τον Πλάτωνα η διάκριση μεταξύ Αφροδίτης Πάνδημου και Αφροδίτης Ουρανίας έλαβε ηθική διάσταση. Το θέμα πραγματεύεται το κατεξοχήν περί έρωτος έργο του φιλοσόφου, το Συμπόσιο. H αναφορά γίνεται από τον Παυσανία στο 180d-180e: «πάντες γὰρ ἴσμεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄνευ Ἔρωτος Ἀφροδίτη. μιᾶς μὲν οὖν οὔσης εἷς ἂν ἦν Ἔρως: ἐπεὶ δὲ δὴ δύο ἐστόν, δύο ἀνάγκη καὶ Ἔρωτε εἶναι. πῶς δ᾽ οὐ δύο τὼ θεά; ἡ μέν γέ που πρεσβυτέρα καὶ ἀμήτωρ Οὐρανοῦ θυγάτηρ, ἣν δὴ καὶ Οὐρανίαν ἐπονομάζομεν: ἡ δὲ νεωτέρα Διὸς καὶ Διώνης,ἣν δὴ Πάνδημον καλοῦμεν». Στη συνέχεια η διάκριση επεκτείνεται στον έρωτα της κάθε μιας από τις δύο Αφροδίτες,αφού κατ’ανάγκην θα υπάρχουν και δύο, αντίστοιχοι, έρωτες. Του πάνδημου έρωτα τα αποτελέσματα είναι τυχαία και αυτό διότι στη γέννησή της Πανδήμου Αφροδίτης συνέβαλαν αρσενικό και θηλυκό, ενώ ουράνιος έρωτας είναι απαλλαγμένος από ακολασίες, στο βαθμό που στη γέννηση της ουράνιας Αφροδίτης συνέβαλε μόνο το αρσενικό…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s