Η Ευρώπη συναντά την Αμερική

Τα ταξίδια του Χ. Κολόμβου ανοίγουν το δρόμο για την επέκταση της Ευρώπης προς το «Νέο» Κόσμο. Αυτό που ονομάζουμε «Μεσαίωνα» έχει τελειώσει και η Ευρώπη μπαίνει σε μια φάση συγκρούσεων ανάμεσα στις μεγάλες μοναρχίες: Ισπανία, Πορτογαλία, Αγγλία, Γαλλία. Παράλληλα, έχουμε εξελίξεις στις θαλάσσιες μεταφορές, ενώ και η επανάσταση στις επιστήμες είναι προ των πυλών. Η έκρηξη φυσικά θα έρθει σε λίγο με ό,τι είναι γνωστό ως «Αναγέννηση».
Έχει όμως ενδιαφέρον να δούμε πώς αντιμετώπισαν οι ευρωπαίοι τον «νέο κόσμο» και τους κατοίκους του.

1. Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ
Πρόκειται για τη διάσημη γκραβούρα «America,» ca. 1575 από τον Theodor Galle (1571–1633), η οποία ακολουθεί ένα σχέδιο του Jan van der Straet (Stradanus, 1523-1604).
Στην εικόνα ο Αμέρικο Βεσπούτσι, η δεσπόζουσα αρσενική φιγούρα, ως «Ευρώπη», στέκεται ευθυτενής με τα πόδια του στυλωμένα γερά σε σταθερό έδαφος. Τον περιβάλλουν τα εμβλήματα της εξουσίας: α) η σημαία της Ισπανίας με το σταυρό στην κορυφή της, β) στο αριστερό του χέρι ο αστρολάβος, το προϊόν της δυτικής γνώσης και πίσω του γ)τα ιστιοφόρα. Είναι μια εικόνα που δημιουργεί την αίσθηση της κυριαρχίας. Από την άλλη η «νέα» ήπειρος παρουσιάζεται αλληγορικά ως γυναίκα, εδώ μάλιστα γυμνή. Περιβάλλεται από ένα εξωτικό τοπίο με περίεργα ζώα και πάνω από όλα, στο βάθος, μια γιορτή κανιβάλων. βλ. Hulme P. Colonial encounters: Europe and the native Caribbean 1492-1797, London, Methuen 1986.

2. Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Έργο του Th. de Bry, 1590. Στην γκραβούρα αυτή αναπαριστάται η άφιξη του Χ. Κολόμβου στα νησιά Μπαχάμες στις 12 Οκτωβρίου 1492. Ο Κολόμβος ακόμα και μέχρι τη στιγμή του θανάτου του δεν είχε αντιληφθεί τι είχε ανακαλύψει. Ήταν βαθιά πεπεισμένος πως είχε φτάσει στις Ινδίες, ακολουθώντας το δρόμο προς τη Δύση!
Εδώ ο Theodor de Bry τον αναπαριστά σε μια πόζα αντίστοιχη με αυτή του Βεσπούτσι (δες προηγούμενη γκραβούρα). Ενδιαφέρον έχουν:α) τα πλοία του Κολόμβου (οι καραβέλες Nina, Pinta και Santa Maria), β) οι σύντροφοι του, οι οποίοι αμέσως υψώνουν ένα σταυρό, σύμβολο της διάθεσης διάδοσης του Χριστιανισμού. γ) Οι ιθαγενείς, οι οποίοι έρχονται προσφέροντας δώρα σε μια κίνηση θερμής υποδοχής ή έστω εξευμενισμού. Αν δώσει κανείς προσοχή, θα δει πως φέρνουν πολλά χρυσά αντικείμενα και πετράδια, στοιχεία που αναζητούσαν οι Ευρωπαίοι και που υπήρχαν άφθονα στην περιοχή.

3. «1682 The founding of Pennsylvania» Η ίδρυση της Πεννσυλβάνια είναι ένα έργο του Benjamin West και αναπαριστά την υπογραφή συνθήκης ανάμεσα στον William Penn και τους Ινδιάνους. Ο τελευταίος απευθυνόμενος στους αυτόχθονες κατοίκους της Αμερικής είχε δηλώσει: «Στόχος μου είναι να ρυθμίσω έτσι όλα τα πράγματα, ώστε να μπορέσουμε να ζήσουμε όλοι με ειρήνη και αγάπη». Ο πίνακας έχει δημιουργηθεί το 1771-2 κατ’ απαίτηση του Thomas Penn, γιου του W. Penn. O T. Penn σταδιακά απομακρύνθηκε από τις ιδέες του πατέρα του για συνύπαρξη. Εγκατέλειψε την κοινωνία των Κουακέρων και ακολούθησε την Αγγλικανική Εκκλησία. Ενδιαφέρθηκε κυρίως για τη δική του οικονομική ευμάρεια, με αποτέλεσμα οι σχέσεις με τους ιθαγενείς κατοίκους της περιοχής να γίνουν δυσκολότερες.

4. Επειδή όμως μας αρέσει και το σινεμά, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και αρκετές ταινίες με θέμα την αμερικάνικη ήπειρο. Μια μικρή λίστα είναι η εξής:
Apocalypto
The Mission
1492 The conquest of paradise
The new world
A man called horse
Dances with wolves
Last of the Mohicans

Advertisements

2 comments on “Η Ευρώπη συναντά την Αμερική

  1. Γειά σου Κλαίρη!
    έγραψες ένα ακόμα σχόλιο το πρωί και σίγουρα η προοπτική που δίνεις είναι πολύ σημαντική. Δεν ξέρω κατά πόσο είναι εύκολο να έχει κανείς την ερμηνεία από τους ιθαγενείς της Αμερικής -τουλάχιστον όχι για όλες τις περιπτώσεις-, τόσο για καθαρά πρακτικούς λόγους, αλλά και γιατί την ιστορία την γράφουν οι νικητές. Τέλος πάντων, σκέφτηκα αρχικά να φτιάξω μια ανάρτηση με στοιχεία μαρτυριών από τις δύο πλευρές, αλλά τελικά κατέληξα στο εξής: δεν προσπαθώ να περάσω μέσω της ιστορίας μια γραμμή, ούτε εξετάζω με τις ερωτήσεις μου, αν οι μαθητές μου έχουν μάθει το μάθημά τους. Προσπαθώ να αφήνω «ανοικτές» αρκετές δυνατότητες διερεύνησης και εκεί νομίζω ότι είναι και το κλειδί της ιστορίας. Επίσης, πάρε για παράδειγμα το Dances with wolves, που είναι μια αρκετά γνωστή ταινία. Η καθιερωμένη οπτική είναι οι κακοί-άγριοι Ινδιάνοι και το «καλό» ιππικό που πάντα έρχεται και σώζει την κατάσταση. Αυτή είναι η καθιερωμένη όψη του νομίσματος και την έχουμε δει αρκετές φορές. Στην εν λόγω ταινία έχουμε μια λίγο διαφορετική οπτική, αφού το ρόλο του «κακού» τον υποδύεται το ιππικό των Η.Π.Α. και όχι πια οι Ινδιάνοι. Δεν νομίζω από την άλλη βέβαια ότι αυτή είναι και η ιστορική αλήθεια, καθώς αυτή (η αλήθεια) είναι πάντα πιο σύνθετη από το σχήμα καλός-κακός. (εσύ που με διαβάζεις, μπορεί να έχεις δει την ανάρτηση: The war metaphor») Απλά η ταινία αντικατοπτρίζει μια Αμερική, η οποία την εν λόγω στιγμή παραγωγής της ταινίας, είχε περισσότερη διάθεση να αποδεχθεί και μια άλλη άποψη, πέρα από την καθιερωμένη. Μέσω της ταινίας θα ήθελα να τα συζητήσω όλα αυτά. Ευχαριστώ για τις θετικές τοποθετήσεις!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s